Veilige producten verkopen: Aan welke wettelijke eisen moet je voldoen?
Veilige producten verkopen: Waar moet je aan denken om aan de wettelijke eisen te voldoen?
1 oktober 2021 

Veilige producten verkopen: Waar moet je aan denken om aan de wettelijke eisen te voldoen?

In Nederland is in 2020, ten opzichte van het jaar ervoor, het totale aantal online aankopen met 27 procent gestegen naar 335 miljoen. Helaas stijgt daarmee ook het aantal onveilige producten dat online verkocht wordt. Wellicht ken je de horrorverhalen van ontploffende fidget spinners, medische apparaten die losschieten tijdens een operatie, of falende schommels.

We zien steeds vaker dat platformen, zoals bol.com en Amazon, acties ondernemen die erop gericht zijn om zekerder te stellen dat het assortiment dat via hun platform verkocht wordt voldoet aan de toepasselijke wet- en regelgeving. Een voorbeeld van een genomen maatregel is de eis om voor bepaalde productgroepen de conformiteitsverklaring te uploaden tijdens het pre-approval proces.

Maar alhoewel ecommerce platformen steeds meer hun verantwoordelijkheid nemen, ligt de echte verantwoordelijkheid (en aansprakelijkheid) meestal bij de seller.

Verkoop je producten online? In dit artikel vertel ik je waar je overal een moet denken om aan de wettelijke eisen te voldoen en om gedoe te voorkomen.

Waarom zijn er regels?

Op Europees niveau worden er regels opgesteld om de markt te beschermen tegen onveilige producten. Op veel producten is wetgeving van toepassing. Productgroepen zoals speelgoed, elektronica en producten die in aanraking komen met voedsel (zoals bekers, keukenweegschalen en sinaasappelpersen) worden op deze manier gereguleerd.

De veiligheidseisen worden vastgelegd in zogenaamde Europese richtlijnen en verordeningen. Een speciale groep richtlijnen en verordeningen zijn die onder de CE markering vallen. Producten waar de CE wetgeving betrekking op heeft zijn te herkennen aan het CE label dat op het product of de verpakking te vinden is.CE markering

Door het CE logo op het product te plaatsen, verklaar je als fabrikant of importeur dat jouw product aan de relevante Europese wetgeving voldoet. Je neemt hierdoor ook de volledige verantwoordelijkheid (en aansprakelijkheid) op je.

Je kan deze verklaring pas afleggen als je het CE proces hebt doorlopen en een technisch dossier hebt opgebouwd. Het technisch dossier is feitelijk je bewijs dat het product aan de wettelijke eisen voldoet. Wat er exact in het technisch dossier aanwezig moet zijn is ook vastgelegd in de relevante richtlijnen of verordeningen.

Zodra je verklaart hebt dat je product voldoet, kan je het product binnen de gehele Europese Economische Ruimte verkopen.

Europese Economische Ruimte

Europese Economische Ruimte

Voor consumentenproducten waarvoor geen specifieke richtlijn of verordening is, geldt de Algemene productveiligheidsrichtlijn. Deze richtlijn verplicht je om alleen veilige producten op de markt te brengen, consumenten te informeren over productrisico's (bijvoorbeeld via een gebruikershandleiding) en ervoor te zorgen dat producten te allen tijde getraceerd kunnen worden, zodat ze van de markt verwijderd kunnen worden indien er een risico is ontstaan.

Enkele voorbeelden van producten waarvoor geen CE wetgeving bestaat, maar die onder de Algemene productveiligheidsrichtlijn vallen, zijn tuinmeubilair, luchtbedden, aanstekers en turntoestellen.

Hoe normen je helpen om aan de regels te voldoen

Naast richtlijnen en verordeningen bestaan er ook normen. Een norm heeft vaak betrekking op een specifiek product of een bepaalde eigenschap van een product. Daar waar een richtlijn of verordening betrekking heeft op een gehele productgroep of eigenschappen van een productgroep.

Een norm kan gebruikt worden om technisch aan de eisen van een richtlijn of verordening te voldoen. Het voldoen aan een norm is, anders dan voldoen aan een richtlijn of verordening, niet verplicht maar vrijwillig. Over het algemeen geldt wel dat je een goede reden moet hebben om geen norm toe te passen om overeenstemming met de richtlijn/verordening aan te tonen. Bovendien geldt: als je een norm toepast creëer je het hoogst mogelijke vermoeden van overeenstemming met de eisen uit de richtlijn/verordening.

Wat betekent dit nu? Stel je verkoopt een trampoline voor kinderen (thuisgebruik). Dat betekent dat de Speelgoedrichtlijn van toepassing is. De speelgoedrichtlijn geeft hele generieke eisen aan alle typen speelgoed en niet specifiek voor trampolines. Een voorbeeld van zo'n generieke eis uit de speelgoedrichtlijn is dat speelgoed voldoende mechanische sterkte moet hebben. Voor een trampoline betekent dat heel wat anders dan voor een fiets.

Hoe je technisch aan de algemene eis met betrekking tot mechanische sterkte voldoet, wordt beschreven in aparte normen. Zo is er de norm EN 71-1 Veiligheid van speelgoed – mechanische en fysische eigenschappen. De norm geeft, naast technische eisen voor onder andere gebruik van magneten, veren, scharnieren, glas, aandrijfmechanismen en scherpe randen, eisen voor specifiek speelgoed, zoals voor speelgoedfietsen, projectielen, en kleine ballen.

Voor trampolines is zelfs een specifieke norm, namelijk de EN 71-14 Trampolines voor huishoudelijk gebruik, die beschrijft hoe een trampoline aan alle eisen uit de speelgoedrichtlijn kan voldoen. Deze norm beschrijft bijvoorbeeld hoe je trampolines veilig kunt ontwerpen om verstikking, wurging of andere gevaren te voorkomen. Het specificeert de grootte van openingen en gebruik van kleine onderdelen en materialen.

Normen worden opgesteld onder regie van een standaardisatie instituut en samen met de industrie en andere experts. Als je een norm als fabrikant toepast, kan je met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid aantonen dat je product ook aan de Europese eisen voldoet.

CE markering

Laten we nog iets gedetailleerder kijken naar de CE markering. Wat is CE markering nu precies?

De CE-markering is de verklaring van de fabrikant dat een product dat valt onder CE wetgeving, voldoet aan de Europese eisen voor gezondheid, veiligheid en milieubescherming, zoals aangegeven in de relevante Europese CE-markeringsrichtlijnen en -verordeningen.

Door het product van een CE-markering te voorzien, aanvaardt de fabrikant de volledige verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor het product. Producten met een CE-markering voldoen dus in principe aan de hoge Europese gezondheids-, veiligheids- en milieueisen.

Als een product een CE-markering heeft kan het vrij binnen de Europese Economische Ruimte (bestaande uit de 27 EU-lidstaten + IJsland, Liechtenstein en Noorwegen) worden verhandeld. De lidstaten kunnen in dit geval beschouwd worden als één interne markt. Binnen de interne markt kunnen producten met een CE-markering zonder enige beperking worden verhandeld. Daarom wordt de CE-markering gezien als een soort van toegangsbewijs voor de Europese markt.

Een CE-markering is verplicht voor producten die onder een van de ongeveer 25 Europese CE-richtlijnen of -verordeningen vallen. Als een product niet onder een van deze richtlijnen of verordeningen valt, mag het ook niet van een CE-markering worden voorzien. Vaak is er meer dan één richtlijn of verordening op een product van toepassing.

Regelmatig worden in de markt producten verkocht die een CE-markering dragen, maar dit niet mogen hebben.

Om te bepalen of een CE-richtlijn of -verordening op je product van toepassing is, kun je het toepassingsgebied (de scope) en de definities van de desbetreffende richtlijn of verordening raadplegen. De richtlijnen en verordeningen vind je op de website van de Europese Commissie.

Lees ook altijd de uitsluitingen om te bepalen of jouw product misschien buiten de desbetreffende richtlijn of verordening valt. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken dat een printer onder de machinerichtlijn valt, omdat deze bewegende onderdelen heeft. Maar onder de uitzonderingen lees je dat ‘gewone kantoormachines' zijn uitgesloten van de machinerichtlijn.

De conformiteitsverklaring

Het sluitstuk van de CE-markering is het opstellen van de conformiteitsverklaring. Met de conformiteitsverklaring verklaar je als fabrikant of importeur formeel dat een product voldoet aan de relevante Europese richtlijnen voor productveiligheid en gezondheid. De fabrikant of importeur moet zelf de conformiteitsverklaring opstellen en ondertekenen.

Het opstellen van de conformiteitsverklaring is de laatste stap in het CE-markeringsproces en is alleen van toepassing op producten die onder de CE-markering vallen.

Welke producten moeten CE gemarkeerd worden?

Een CE-markering is vereist voor de volgende producten:
– Speelgoed (richtlijn 2009/48/EC)
– Elektrische en elektronische producten (richtlijn 2011/65/EU, 2014/30/EU, 2014/53/EU en 2014/35/EU) – ook kabels vallen onder deze richtlijn
– Producten vallend onder richtlijn 2009/125/EC betreffende ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten – zoals koelkasten, televisies en verlichting
– Medische hulpmiddelen (verordening (EU) 2017/745) – waaronder ook sporttape, medische mondkapjes etc.
– Persoonlijke beschermingsmiddelen (verordening (EU) 2016/425 – geldt voor bijvoorbeeld zonnebrillen, zwemvesten en handschoenen
– Meetinstrumenten (richtlijn 2014/32/EU) – geld ook voor bijvoorbeeld bierglazen en maatbekers
– Bouwproducten (verordening (EU) 305/2011)
– Weeginstrumenten (richtlijn 2014/31/EU)
– Gastoestellen (richtlijn 2009/142/EC)
– Machines (richtlijn 2006/42/EC)
– Apparaten en beveiligingssystemen bedoeld voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen (richtlijn 2014/34/EU)
– Producten vallend onder richtlijn 2000/14/EC betreffende de geluidsemissie in het milieu door materieel voor gebruik buitenshuis
– Kabelbaaninstallaties voor personenvervoer (richtlijn 2000/9/EC)
– Liften (richtlijn 2014/33/EU)
– Pyrotechnische artikelen (richtlijn 2013/29/EU)
– Olie- en gasgestookte centrale-verwarmingsketels (richtlijn 92/42/EEC)
– Explosieven voor civiel gebruik (richtlijn 2014/28/EU)
– Drukvaten (richtlijn 2014/29/EU)
– Drukapparatuur (richtlijn 2014/68/EU)

Eisen aan product, verpakking, label, handleiding etc.

Een richtlijn of verordening geeft dus eisen met betrekking tot gezondheid, veiligheid- en milieu. Zijn dit alleen eisen waar het product aan moet voldoen? Nee!

De Europese wetgeving geeft ook eisen voor de verpakking, het productlabel, de handleiding, het technisch dossier en de conformiteitsverklaring. Er worden zelfs eisen aan het productieproces en aan de procedure om overeenstemming met de regels aan te tonen gegeven.

Zo moeten alle producten die onder CE-markering vallen het CE-logo op het product geplaatst hebben. Net als een aanduiding van het type- of serienummer en de volledige adresgegevens van de Europese fabrikant (of andere marktdeelnemers, zoals de importeur of de gemachtigde)

Speelgoed dat niet bedoeld is voor kinderen jonger dan 3 jaar moet een verplichte waarschuwing bevatten.

Waarschuwing op product

Waarschuwing dat speelgoed niet voor kinderen jonger dan 3 jaar geschikt is

En alle producten Bluetooth, WiFI of andere componenten die radiogolven uitzenden bevatten (en daardoor onder de richtlijn voor radioapparatuur vallen) moeten vergezeld gaan van informatie over de frequentieband(en) waarin de radioapparatuur functioneert en het maximaal radiofrequent vermogen. Daarnaast moet bij radioapparatuur altijd of de volledige conformiteitsverklaring worden geleverd of een vereenvoudigde EU-conformiteitsverklaring. De exacte inhoud hiervan is in de richtlijn bepaald.

Bij het op de markt brengen van een product dien je dus met al deze aspecten rekening te houden.

Je verantwoordelijkheden als seller

De Europese wetgeving maakt onderscheid tussen verschillende soorten marktdeelnemers.

Onder marktdeelnemer (Engels: economic operators) kan de fabrikant, de gemachtigde (Engels: authorised representative), de importeur, de distributeur of de fulfilmentdienstverlener worden verstaan.

Iedere type marktdeelnemer heeft zijn eigen verantwoordelijkheden. Als je als seller producten van buiten de EU importeert ben je de importeur. Wettelijk gezien heb je dezelfde verantwoordelijkheden als een fabrikant van binnen de EU. Als seller moet je er dus voor zorgen dat het product aan alle relevante wetgeving voldoet, voordat je het product op de Europese markt verkoopt.

Het is jouw plicht als seller om het technisch dossier samen te stellen, volgens de daarvoor geldende regels. Je moet ervoor zorgen dat alle documenten waar het technisch dossier uit bestaat authentiek zijn. Ook dien je zelf de conformiteitsverklaring op te stellen en te ondertekenen.

Vaak wordt wel een en ander aan documenten aangeleverd door een fabrikant van buiten de EU, inclusief de conformiteitsverklaring. De conformiteitsverklaring heeft in dat geval weinig betekenis omdat deze door de niet Europese fabrikant is opgesteld en ondertekend.

Eventueel aanwezige testrapporten (zoals EMC rapporten) dienen altijd gecontroleerd te worden op bijvoorbeeld gebruik van de juiste normen en de authenticiteit van de documenten. Dit is dus de verantwoordelijkheid van de seller. Voldoen deze documenten niet, dan dienen testen opnieuw uitgevoerd te worden.

En het blijft niet bij de testrapporten. Er is vaak veel meer nodig om het technisch dossier compleet te maken en het meeste wordt niet door de fabrikant aangeleverd. Dus dat betekent werk aan de winkel. Wat exact aanwezig moet zijn in het technische dossier hangt af van de richtlijnen die betrekking zijn op het product.

Enkele voorbeelden van zaken die in het technisch dossier opgenomen moeten zijn:
– Een algemene productbeschrijving
– Gebruikershandleidingen
– Risicobeoordeling
– Beschrijving van het beoogde gebruik
– Foto van de verpakking en label
– Elektrisch schema en andere gedetailleerde tekeningen

Iedereen die producten op de Europese markt verkoopt heeft de plicht om alleen producten op de markt te plaatsen die veilig zijn. Bovendien moeten consumenten worden geïnformeerd over eventuele risico's verbonden aan het gebruik van de producten. Dat informeren kan middels labels op het product of de verpakking, of door waarschuwingen in de handleiding.

Daarnaast moeten gevaarlijke producten die op de markt aanwezig zijn altijd kunnen worden getraceerd, zodat ze kunnen worden verwijderd om risico's voor de consument te voorkomen. De eerder genoemde verplichting om een type- of serienummer te vermelden is een invulling aan deze verplichting.

Wat als je niet aan de regels voldoet

Ieder land heeft zijn eigen Markttoezichtautoriteiten. Markttoezichtautoriteiten zijn verantwoordelijk voor het controleren of producten voldoen aan de eisen van de Europese wetgeving. Zij controleren of producten die op de markt verkrijgbaar zijn veilig zijn en zorgen ervoor dat de wetgeving en regels op het gebied van productveiligheid worden toegepast door fabrikanten en bedrijfsketens. Indien nodig leggen zij sancties op.

Als een product verkoopt dat onveilig is of niet aan de regels voldoet, loop het risico op fikse boetes of erger: wordt je verplicht om alle verkochte producten van de markt te halen.

De douane controleert vaak al aan de deur van de EU. Bij binnenkomst van een lading wordt steekproefsgewijs onder andere de conformiteitsverklaring gecontroleerd. Voldoet deze niet, dan kan dat aanleiding zijn tot verdere inspectie van de verpakking, het label of het product zelf. In sommige gevallen wordt het volledige technisch dossier opgevraagd. Totdat aangetoond is dat het product aan de regels voldoet, komt het Europa niet binnen. Kan overeenstemming met de regels niet snel genoeg worden aangetoond, dan behouden de autoriteiten zich het recht voor om de lading te vernietigen.

Stel dat je onveilige product niet geïnspecteerd is en vroegtijdig van de markt is gehaald, maar een gebruiker loopt bijvoorbeeld letsel op als gevolg van een onveilig gebruik, dan kan je als seller aansprakelijk worden gesteld.

De Europese Richtlijn 85/374/EEG, beschermt consumenten tegen schade of letsel door producten met gebreken. In Nederland is deze richtlijn opgenomen in het Warenwetbesluit algemene productveiligheid

De richtlijn is van toepassing op alle Europese producenten. Indien een product een gebrek vertoont en de consument als gevolg daarvan schade lijdt, dan kan de producent (of seller) aansprakelijk worden gesteld. Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die een consument redelijkerwijs mag verwachten, alle omstandigheden in aanmerking genomen.

En zoals we in het begin van dit artikel al bespraken, nemen platformen zoals bol.com en Amazon steeds vaker acties die erop gericht zijn om een veiliger assortiment aan te bieden. Er worden pre-approvals uitgevoerd en conformiteitsverklaringen worden gecontroleerd. Onlangs is Amazon zelfs begonnen met het opvragen en controleren van testrapporten voor bepaalde producten. Als je niet kan aantonen dat je aan de regels voldoet, wordt je verwijderd uit de listing en kan je je product niet meer online verkopen.

Hoe problemen te voorkomen?

Als seller heb je de verantwoordelijkheid om veilige producten te verkopen. Verkoop je producten die onder CE-wetgeving vallen, zorg er dan voor dat je het volledige CE-certificeringsproces hebt doorlopen, voordat je je conformiteitsverklaring opstelt en het product op de Europese markt verkoopt.

Het CE-certificeringsproces bestaat uit de volgende 6 stappen:
1. Ga na welke richtlijnen en geharmoniseerde normen gelden voor jouw product.
2. Ga na welke eisen specifiek voor jouw product gelden.
3. Ga na of je bij de conformiteitsbeoordeling een aangemelde instantie (Engels: Notified Body) moet betrekken.
4. Voer de conformiteitsbeoordeling uit.
5. Stel het vereiste technische dossier samen en zorg dat het beschikbaar blijft.
6. Breng de CE-markering aan en stel de EU-conformiteitsverklaring op.

Ook voor niet-CE producten, die onder de Algemene productveiligheidsrichtlijn vallen, doorloop je een vergelijkbaar proces:
1. Ga na welke richtlijnen en normen gelden voor jouw product.
2. Ga na welke eisen specifiek voor jouw product gelden.
3. Voer de eventuele conformiteitsbeoordeling uit.
4. Verzameld eventuele documenten die als bewijslast dienen voor overeenstemming met de eisen.

Heb je advies nodig?

Heb je naar aanleiding van deze blog advies nodig over de veiligheid van jouw producten en hoe je jouw product compliant kunt maken? Je kunt hier contact met mij opnemen!

Over de schrijver
Als telg uit een ondernemersfamilie maakten industriële productie en massaproductie altijd onderdeel uit van mijn dagelijks bestaan. De keuze voor de studie Industrieel Ontwerpen was dan ook een logische. Na mijn afstuderen in 2006 aan de TU Delft startte ik mijn eigen bureau: Fever, ontwerpbureau voor productinnovatie en -realisatie. Om me verder te verdiepen in het succesvol ontwikkelen van producten, ben ik in 2008 begonnen met een PhD-research en daar besteed ik mijn avonden aan. In 2009 werd Manualise opgericht, als spin-off van Fever. Sinds 2015 ben ik verder gegaan onder de naam INSTRKTIV. INSTRKTIV ontwikkelt, verbetert en beheert handleidingen. We streven ernaar een reputatie op te bouwen op het gebied van gebruiksvriendelijke handleidingen die bijdragen aan een betere customer experience en die de aansprakelijkheid van onze klanten verminderen. Tot onze klanten behoren: AkzoNobel, Fischer, Smartwares, Skil, Eneco en Schneider Electric. Mijn specialiteiten zijn: contentstrategie, gebruikservaring, Europese richtlijnen, Simplified Technical English en single sourcing.
Reactie plaatsen